Hoog presteren en cultuurassessments

‘Veiligheid? Dan moet je niet bij mij zijn’, is vaak de eerste reactie die we krijgen. Of we nu het management of de uitvoering aanspreken. Laat staan de automatiseringsafdeling. Hoe maak je zo’n groep nu bewust van hun eigen rol en hoe krijg je ze zo ver dat ze verantwoordelijkheid gaan zien?

De aftrap: hoezo veiligheid?
Het is 14.02 uur. Vanmiddag hebben we een eerste cultuurassessment met 14 mensen van de centrale automatiseringsafdeling. We doen ongeveer tien workshops waarmee we circa 20 procent van alle medewerkers bereiken. Er gaan nog te veel dingen in het bedrijf mis. Het is bovendien niet duidelijk wat er in de operatie nu juist goed gaat. De meeste deelnemers zitten met strakke gezichten rond de tafel. Ze zijn bijna allemaal door hun baas gestuurd, hebben weinig informatie ontvangen en vragen zich af wat zij met veiligheid te maken hebben.

De eerste zet: wat is veiligheid en wat is cultuur?
Ervaring leert dat we het beste direct in gesprek kunnen gaan. Een PowerPoint van een half uur is dodelijk, zeker zo kort na de lunch. Vooruit, ik laat drie sheets zien. Vijf minuten, niet meer. Dan maken we rondje: naam, functie en ieders persoonlijke ervaring met veiligheid. Iedereen heeft wel iets te melden. Van pesten op het werk, werkplekken met kabels waar mensen over struikelen en problemen met de informatiebeveiliging tot aan systemen die blijkbaar toch niet altijd doen wat ze moeten doen in de productie. Twee mensen weten de sfeer te laten kantelen. Ze hebben af en toe piketdienst en ervaren met eigen ogen en oren wat er allemaal fout kan gaan. De wat plichtmatige voorbeelden vullen zij aan met de keiharde werkelijkheid en de emoties die daar bij horen. ‘Weet je, als wij onze systemen lousy overdragen, dan zitten onze collega’s met de gebakken peren als er iets onverwachts gebeurt’. Er is dus echt iets zinnigs te zeggen over veiligheid, zelfs als je programmeur of netwerkspecialist bent. En ‘in onze cultuur’ praten we daar niet open over. ‘Neem dat voorbeeld van dat bedieningssysteem achter in de productiehal. Ze moeten het nog steeds om de haverklap resetten. En dus gaan ze alternatieven bedenken. Met alle risico’s van dien’. Geknik. ‘En wat doen wij? We wachten af!’ De bal gaat rollen.

Het middenspel: mensen komen echt los
14:37 We zijn inmiddels ruim een half uur verder. Er is meer aandacht en energie. We splitsen de groep in drieën. Elk groepje gaat 6 van de 18 dimensies van de cultuurladder bespreken. Van managementgedrag, veiligheidsrisico’s en trainingen tot het verzamelen van informatie over near-misses. Van elke dimensie hebben we kaarten gemaakt met 5 cultuurniveaus van de laagste naar de hoogste: ontkennend, reactief, calculatief, proactief en generatief. Doel van het gesprek is om per dimensie met elkaar te bepalen waar de organisatie staat. Bijvoorbeeld: ‘Hoe reageren managers na een incident?’ Zoeken ze schuldigen (reactief) of vragen ze zich af wat hun rol was (generatief)? Elke uitspraak vragen we met voorbeelden te onderbouwen. Sterke en zwakke punten van de organisatie komen op tafel: ongeschreven regels, krachtige teams. Krachtig is bijvoorbeeld de nieuwe groep die de cyber security proactief gaat aanpakken. We noteren alle voorbeelden! Om 14:52 kom ik tot een samenvatting.

Het eindspel: wat gaan we doen?
16:49 Na zoveel praten is iedereen leeg. Ik maak nog een kort rondje met de vraag: ‘Stel dat je directeur was, wat zou je dan als eerste aanpakken?’ Iedereen wil meer communicatie en interactie. De workshop heeft ze een paar zaken goed duidelijk gemaakt. Praten met collega’s over wat er zoal goed of mis gaat doen ze nooit: ‘Ik heb in deze paar uur een veel beter beeld van waar iedereen mee bezig is’. Of juist niet mee bezig is! Verder ziet men dat een proactieve veiligheidscultuur heel iets anders is dan meer geld in veiligheid stoppen. Of menskracht. ‘Ik had eigenlijk geen flauw idee van wat ze met proactief bedoelden’.
De klap of de vuurpijl was de wat oudere teamleider die zei: ‘ik heb zojuist besloten dat ik zelf verantwoordelijk ben. En dat ik vanaf nu alles wat niet goed gaat, ga aankaarten en alles wat mensen goed doen, persoonlijk ga zeggen!’. Het is 17.03 uur – rij veilig naar huis!

Meer weten?
Ben jij je eigenlijk wel bewust van de veiligheidscultuur in jouw organisatie? Wil je weten waar je staat? Je kunt op onze website meer lezen over de methode die we voor cultuur-assessments ontwikkeld hebben en over de cultuur-ladder. Klik hier. Zelf als test één dimensie met een groep mensen bespreken is ook mogelijk. De 5 kaarten zijn op dezelfde pagina te downloaden.

Klik hier voor een print.

Leave a Comment

Previous post:

Next post: